Feljton
"SRBOBRAN" - UTICAJNE NOVINE IZ ZAGREBA: U nekoliko masovnih antisrpskih demonstracija u Zagrebu stradala je imovina srpske crkve i građana
ŠTAMPARSTVO kod Srba u Zagrebu obnavlja se osnivanjem prve srpske štamparije koju je otvorio Pavle Paja Jovanović, i koja je počela da radi 25. maja 1892. godine.
31. 03. 2026. u 23:59
MORALI DA KORISTE HRVATSKE ŠTAMPARIJE: Pokretanje književnog lista Srpski zabavnik uticalo je na razvoj štamparstva kod Srba u Zagrebu
POČETAK štamparstva u Zagrebu vezuje se za boravak u njemu istoričara Pavla Ritera Vitezovića (1652-1713), koji je svojim radom ovaj grad pretvorio u središte hrvatske knjige i kulture.
30. 03. 2026. u 19:00
DOPRINOS SRBA U STVARANJU KULTNE ULOGE POZORIŠTA: Podizanju kazališnog nivoa doprineo i glumac Adam Mandrović, iz Beograda
POZORIŠNI život u Zagrebu dobio je snažan podstrek kada je Vatroslav Lisinski dovršio svoju operu "Ljubav i zloba", koja je izvedena nekoliko puta tokom 1846. godine.
29. 03. 2026. u 23:59
UTICAJ NOVOG SADA NA HRVATSKO KAZALIŠTE: Istorija ne može da porekne ulogu novosadskih glumaca na razvoj pozorišne kulture u Hrvatskoj
U RAZVOJU Zagreba vidno mesto je zauzimalo pozorište, koje se postepeno ugrađivalo u temelje probuđene nacionalne svesti Hrvata. Ta svest se jedva može zamisliti bez učešća pravoslavnih stanovnika grada, koji su pozorište novčano pomagali i bili uključeni u njegov umetnički razvoj, kao pisci, glumci i intenanti.
28. 03. 2026. u 18:00
SRBIN POSTAJE UPRAVITELJ ZAGREBAČKOG KAZALIŠTA: Dr Jovan Subotić uspešno je povezivao srpske i hrvatske kulturne i političke centre
MEĐU srpskim društvenim radnicima u Hrvatskoj jedno od vodećih mesta pripadalo je i lekaru dr Lazi Popoviću, rođenom 1877. godine.
27. 03. 2026. u 18:00
SRBIN NA ČELU HRVATSKOG SABORA: Svetozar Pribićević je od početka bio značajan faktor političkog života
SVETOZAR Pribićević, rođen 26. oktobra 1875, jedan je od istaknutijih političara koje su Srbi imali u Hrvatskoj.
26. 03. 2026. u 18:00
VELEIZDAJNIČKI PROCES UZDRMAO BEČKO PRAVOSUĐE: Optužnica protiv Srba 1908. godine zasnovana je na falsifikovanom tumačenju istorije
NA SRPSKOJ političkoj sceni veoma ugledno mesto pripada i dr Dušanu Popoviću, koji je dobar deo života proveo u Zagrebu, radeći kao advokat.
25. 03. 2026. u 19:00
JAČANJE EKONOMSKE MOĆI SRBA IZ ZAGREBA: Baron Jovan Živković, u vreme bana Ivana Mažuranića, bio je predstojnik unutrašnjih poslova
MEĐU Srbima koji su vidno uticali na društveni i politički život Srba u Hrvatskoj bio je i Vladimir Matijević, osnivač „Privrednika” 1897. godine.
24. 03. 2026. u 18:00
SRBIN PRVI UPRAVNIK HRVATSKE: Ognjeslav Utješenović Ostrožinski bavio se izgradnjom pruge preko Hrvatske i Slavonije
JEDNA od značajnih srpskih ličnosti koje su delovale u Hrvatskoj u XIX veku bio je Ognjeslav Utješenović Ostrožinski, rođen 21. avgusta 1817. godine u Ostrožinu, a umro je u Zagrebu 8. juna 1890. godine.
23. 03. 2026. u 20:00
SRPSKI POLITIČARI NA HRVATSKOM NEBU: Vidan je doprinos Srba u razvoju Zagreba i stvaranju građanskog poretka srednjoevropskog tipa
ŽIVEĆI i radeći u hrvatskoj metropoli, Srbi su svoje vredno mesto zauzeli u prvom redu kao trgovci i bankari, a prisutni su i u samim vrhovima državne administracije, prosvetnog i kulturnog života.
22. 03. 2026. u 23:59
UGRADILA ŽIVOT I TALENAT U TEMELJE MODERNE SRBIJE: Danas se Nadežda Petrović doživljava kao nacionalna heroina i simbol emancipovane žene
IAKO je Nadeždina uloga srpske nacionalne heroine dobro poznata, mnogi detalji ovog angažovanja nikada nisu dublje analizirani, a pojedini su potpuno ignorisani.
21. 03. 2026. u 18:00
SIMBOL RATNE TRAGEDIJE SRPSKE KULTURNE ELITE: Nadeždu pred smrt vojnici plačući prevrtali u vlažnim čaršavima, da smanje tifusnu vatruštinu
NADEŽDA Petrović je februara 1915. ponovo odlučila da se prijavi za rad u vojnu bolnicu, uprkos protivljenju porodice.
20. 03. 2026. u 18:00
PLAČ ZA OKRVAVLJENIM I NAMUČENIM JUNACIMA: Nadežda se sa vojskom povlačila u nagorelom, blatnjavom šinjelu uz bolničke arnjeve i ranjenike
SRBIJA se 1914. sukobila sa tehnološki i organizaciono superiornijom armijom, koja je za cilj imala kažnjavanje naroda koji je podsticao jugoslovensko ujedinjenje.
19. 03. 2026. u 18:00
NAJAVA SVIH STRADANJA PORODICE PETROVIĆ: Borba na Mačkovom kamenu za Nadeždu je dobila tragičnu dimenziju bratoubilačkog sukoba
IAKO je u Drugom balkanskom ratu ozbiljno obolela, Nadežda je i dalje ispoljavala veliku energiju u svim poslovima koje je obavljala i nije se previše osvrtala na otpore njenim projektima.
18. 03. 2026. u 18:00
BEOGRAD PRESTONICA BALKANSKE KULTURE: Nadežda Petrović je godine pred Prvi svetski rat posvetila povezivanju jugoslovenskih umetnika
RAD na povezivanju jugoslovenskih umetnika Nadežda Petrović je nastavila u jesen 1913, što je bio nastavak aktivnosti iz prethodne godine, kada je pokrenula ideju da sa članovima Jugoslovenske kolonije slika na otvorenom prostoru u Srbiji.
17. 03. 2026. u 18:00
NADEŽDA I ZVANIČNO POSTAJE RATNI SLIKAR: Ulazak srpske vojske u Staru Srbiju i Makedoniju videla je kao ostvarenje vekovne nacionalne vizije
NADEŽDA je tokom juna 1913. boravila u Skoplju, gde je srela francuskog novinara Žana Pelisjea koji je u svom zapisu ostavio svedočanstvo o Nadeždi i njenom nacionalnom zanosu:„Po dolasku u Skoplje, iznenadio sam se kada sam u Grand hotelu ponovo sreo gospođicu Nadeždu Petrović, slikarku velikog talenta, poznatu po svom vatrenom patriotizmu, u šta sam se uverio nekoliko puta u slovenskim političkim krugovima u Parizu.”
16. 03. 2026. u 18:00
PRAVEDAN I POTREBAN OSLOBODILAČKI RAT: U pauzama između bitaka Nadežda je crtala skice pejzaža, likova oficira i vojnika
SRPSKI vojni vrh oprezno je planirao ratna dejstva pred Prvi balkanski rat, dok su intelektualna elita i narod drugačije reagovali.
15. 03. 2026. u 18:00
"RASNA" IDEOLOGIJA NA POČETKU PROŠLOG VEKA: Žiri za Međunarodnu izložbu u Rimu Nadeždine pojedine radove označio kao "pornografske"
NOVI veliki izazov za Nadeždu Petrović bilo je spremanje radova za Međunarodnu izložbu u Rimu, otvorenu 23. marta 1911. povodom pedesetogodišnjice ujedinjenja Italije.
14. 03. 2026. u 18:00
SRPSKI NAROD JE ŽRTVA TUĐINSKE EKSPLOATACIJE: Nadežda je u govorima Austrougarsku prikazivala kao zlokobnu imperijalnu silu
VRHUNAC Nadeždinog angažovanja bio je veliki miting žena koje je Kolo srpskih sestara održalo 25. oktobra 1908. kod spomenika knezu Mihailu u Beogradu.
12. 03. 2026. u 18:00
PORODIČNI DOM PETROVIĆA ČETNIČKI PRIHVATNI CENTAR: Nadežda Petrović je održavala i veze sa Apisovom organizacijom "Crna ruka"
VRHUNAC patriotskog angažovanja Nadežde Petrović u 1908. odigao se tokom velikih demonstracija u Beogradu povodom austrougarske aneksije Bosne i Hercegovine.
11. 03. 2026. u 18:00
POSVEĆENOST UMETNOSTI, SVOJOJ NACIJI I POLITICI: Nadežda je bila jedna od najznačajnijih figura umetničkog života u Srbiji
POSLE povratka iz Bitoljskog vilajeta Nadežda Petrović nastavila je da predaje u Višoj ženskoj školi i intenzivno se bavi slikarstvom.
10. 03. 2026. u 18:00
HUMANI I OBAVEŠTAJNI RAD U JUŽNIM POKRAJINAMA: Nadežda duboko umešana u širenje nacionalne svesti i pripreme za oružani otpor
DVE godine kasnije, 1905, Nadežda Petrović je napisala svoj dramski tekst Vojvoda Micko Porečanin koji je posvetila istorijskoj ličnosti vojvode Micka Krstića, borca u srpsko–turskim sukobima i učesnika u rusko–turskom ratu 1877/78. godine, koji je nakon zatočeništva u Osmanskom carstvu učestvovao u Ilindenskom ustanku, a kasnije tragično stradao 1909. godine.
09. 03. 2026. u 18:00
IZAZOVNO PUTOVANJE PO BITOLJSKOM VILAJETU: Seksualno nasilje nad hrišćanskim ženama u Makedoniji bila je važna tema u Nadeždinim govorima
KAKO bi izvršila zamišljenu misiju, pohod srpskom narodu u južnoj Staroj Srbiji, Nadežda je najpre 18. novembra/1. decembra 1903. zatražila petnaestodnevno odsustvo sa posla, da bi iz Makedonije zamolila za još deset dana plaćenog odsustva.
08. 03. 2026. u 18:00
POHOD SRPSKOM NARODU U JUŽNOJ STAROJ SRBIJI: Nadežda Petrović je uspostavila lični kontakt sa kraljem Petrom I Karađorđevićem
KOLO srpskih sestara je u Srbiji tokom jeseni 1903. godine, posle propasti Ilindanskog ustanka, izdržavalo oko 200 izbeglih komita iz Makedonije (bez obzira na nacionalnost).
07. 03. 2026. u 18:00
