MUZIČKU KLIMU STVARAJU SRPSKI VELIKANI: Petar Konjović je posle Velikog rata bio direktor Opere i intendant Hrvatskog narodnog kazališta

U ZAGREBU su javni nastupi srpskih pevača ili besede na proslavama Sv. Save bili prvorazredni društveni događaji, pa se vesti o njima mogu naći i u novinskim prikazima.

Foto: Arhiv SANU

U prikazu Svetosavske besede od 27. januara 1898. godine, koji  objavljen je u "Agramer cajtungu", pored ostalog piše:„Umetnost je bila zastupljena dramaturgom dr Andrićem, oberrežiserom A. Fijanom, režiserom Malinom, gospođom Šram-Isaković i gospođicom Bandobranskom. Program je u sali Glazbenog zavoda počeo u osam sati. Nastupila je domobranska muzika kompozicijom svog kapel- majstora A. Rigla Iz Šumadije, koja se odlikovala nacionalnim stilom i motivima iz Klaićeve Sto i jedne igre. Publika je aplauzom pozdravila pesme koje je izvelo Srpsko pevačko društvo“. 

Izveštač, na dalje, primećuje da u kompoziciji "Skaži mi" Bortnjanskog nije dovoljno naglašen njen crkveni karakter.

„U polonezi iz Evgenija Onjegina Čajkovskog i Poljskoj igri Sarvenkasa, pokazala naša dobro poznata pijanistkinja, gospođica M. Vranešević, najbolje strane svoga umeća. I četiri pesme koje je izvela gospođa Olga Mesarović, rođ. Veličković, primljene su veoma dobro od publike. Najveći uspeh postigao je muški hor Srpskog pevačkog društva. Dokazao je u Bašakovoj gde Milka ima, svoje izvanredno znanje i fino nijansirano pevanje kvarteta. Izvedene su i Srpske pesme od Havlasa, koje je horski dirigent majstorski preradio u jedan pesnički venac, pri čemu su prelazi preuzeti od prekrasne klavirske partije koju je izvela gospođica Vranešević, kao zvezda večeri. Bariton L. Kernic izveo je sa punim sjajem svoga baritona pesmu Jovo Ružu kroz sviralu zove. Istakli su se i tenori Rogović i Vasilesku. Na kraju, kompozitorima je lično čestitao korpskomandant baron fon Behtolshajm, očigledno zadovoljan ovom uspelom priredbom. Prilikom igranke do koje je došlo posle koncerta igrane su srpske nacionalne igre Kraljevo oro i Niševljanka”.

Muzičku klimu u Zagrebu upotpunjavalo je i delovanje tenora Stevana Deskaševa, rođenog u Aradu 3. oktobra 1825. godine. Muzičko obrazovanje dobio je kod Davorina Jenka u Beogradu, gde je kao lirski tenor od 1875. do 1881. dobio angažman u Narodnom pozorištu. Tada je po pozivu došao u Zagreb, gde je postao član Hrvatskog zemaljskog kazališta.

Često je gostovao i izvan Zagreba, u Rusiji, Novom Sadu i Beogradu, a neko vreme i u peštanskoj Operi. Njegove glavne partije bile su iz operskih dela, a nastupao je i u operetama i nacionalnim komadima sa pevanjem. Nekada traženi pevač, omiljen kod publike, Deskašev je poslednje godine života proveo u Zagrebu, zaboravljen i u velikoj bedi, gde je i umro 13. januara 1921. godine.

MUZIČKI život u Zagrebu pred Prvi svetski rat ne može se ni zamisliti bez srpskih muzičkih velikana koji i danas predstavljaju klasike. To je kompozitor Petar Konjović, rođen 5. maja 1883, koji se svojim delom višestruko utkao u muzički život Zagreba. Tu se 1917. predstavio svojim operskim prvencem "Miloševa ženidba", kasnije sa izmenjenim nazivom u "Vilin veo" i samostalnim kompozicionim koncertom.

U doba austrijske cenzure i pritisaka sarađivao je u časopisu "Hrvatska njiva", gde je kao muzički kritičar objavljivao članke o pozorištu, sa kojim se upoznao još kao student u Pragu. Do kraja Prvog svetskog rata dovršio je svoju simfoniju C-moll, duhovnu muziku koja sadrži dve liturgije i nekoliko duhovnih pesama. Tokom Prvog svetskog rata nastale su njegove simfonijske varijacije Na selu, komponovane 1915. godine.

One predstavljaju prvi krupniji muzički oblik u kojem se oseća uticaj Stevana Mokranjca. Konjović se ogledao i kao kritičar i muzički hroničar Zagreba, a svoje članke sabrao je 1919. u knjizi "Ličnosti". Posle Prvog svetskog rata, jedno vreme bio je direktor Opere i intendant Hrvatskog narodnog kazališta, a 1939. postao je rektor i profesor tek osnovane Muzičke akademije u Beogradu, gde je i umro, 1. oktobra 1970. godine.

NEŠTO mlađi od njega bio je Marko Tajčević, rođen 29. januara 1900. godine. Delom svoga života i stvaralaštva bio je vezan i za Zagreb, gde je započeo muzičke studije kod Frana Lotke  (Fran Lhotka), Franje Dugana i B. Berse, a nastavio ih je u Pragu i Beču. Vrativši se u Zagreb, radio je kao nastavnik, a bio je aktivan i u muzičkoj školi „Lisinski”. Bavio se horskim dirigovanjem, muzičkom kritikom i publicistikom. Prelaskom u Beograd 1940. godine Tajčević je postao profesor na tamošnjoj Muzičkoj akademiji.

Svetislav Stančić, rođen u Zagrebu 7. jula 1895, završio je muzičku školu Hrvatskog glazbenog zavoda 1914. godine. Od 1915. do 1918. radio je kao korepetitor Opere Hrvatskog narodnog kazališta i nastavnik na konzervatorijumu. Godine 1918. otišao je na studije u Berlin, gde je privatno učio klavir. Od 1920. do 1922. bio je u majstorskoj klasi F. Buzonija, kod koga je učio kompoziciju. Po povratku u Zagreb, od 1922. pa do 1941, radio je na Muzičkoj akademiji kao šef klavirskog odseka i najznačajniji klavirski pedagog. Jedno vreme nastupao je i kao solista, a značajan je i njegov rad kao dirigenta Srpskog pevačkog društva u Zagrebu, sa kojim je uspešno gostovao na turnejama. Umro je 7. januara 1970. godine. 

SUTRA: ZAGREBAČKI SRBI U MUZICI SE OPREDELjUJU ZA HOROVE

Preporučujemo

Društvo

0 3

AKO BIJETE, ILI KAŽNjAVATE DETE, PRETI VAM I NADZOR: Šta donose izmene Porodičnog zakona koji nije korigovan od 2005. godine

03. 04. 2026. u 19:51

Društvo

0 1

(MAPE) SPREMITE SE ZA PLjUSKOVE: Evo do kada će kiša padati u Beogradu

03. 04. 2026. u 19:04

Društvo

0 0

SVS ZBOG OBILNIH PADAVINA PRATI SITUACIJU NA TERENU: Moravički i Zlatiborski okrug pod kontrolom (FOTO)

03. 04. 2026. u 18:00

Društvo

0 0

OVO SMO DUGO ČEKALI: Vraća se proleće, konačno 20 stepeni - Evo kada stiže otopljenje

03. 04. 2026. u 17:00

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije