Reportaže

Otkriveni grobovi stari 8.000 godina: Istraživanja niškog ZZSK na lokalitetu Novosel među najvećima od njegovog osnivanja (FOTO)

Jelena Ćosin

15. 04. 2026. u 07:00

GROBOVI koji pripadaju starčevačkoj kulturi, stari oko 8.000 godina, otkriveni su na lokalitetu Novosel kod Malče u gradskoj opštini Pantelej Grada Niša, tokom zaštitnih arheoloških istraživanja na trasi železničke obilaznice.

Откривени гробови стари 8.000 година: Истраживања нишког ЗЗСК на локалитету Новосел међу највећима од његовог оснивања (ФОТО)

Foto: Zavod za zaštitu spomenika Niš

Kako navode iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture Niš, zajedno sa ostacima naselja ovi nalazi predstavljaju najstarije do sada potvrđene tragove sahranjivanja na području ovog grada na Nišavi.

Ispostavilo se da je upravo izgradnja infrastrukture otvorila vrata u daleku prošlost, jer da nije bilo planirane obilaznice, ostaci čitavih praistorijskih zajednica ostali bi skriveni ispod oranica u ataru sela Malča. Na obližnjem lokalitetu Orničje već su ranije otkriveni slojevi iz različitih epoha, uključujući i rimski grob smešten u središtu praistorijske rondele, odnosno kompleksa kružnih rovova i drvenih palisada, što svedoči o kontinuitetu korišćenja prostora kroz milenijume.

Na samom lokalitetu Novosel, gde su istraživanja započela u februaru, potvrđeno je da je reč o nalazištu sa više slojeva.

- Dosadašnjim arheološkim istraživanjima, konstatovano je da je arheološki lokalitet Novosel višeslojan i da predstavlja naselje ne samo iz eneolitskog - bakarnog doba koje je hronološki povezano sa rondelom na lokalitetu Orničje, već i naselje sa grobovima iz srednjeg neolita odnosno starčevačke kulture, kao i nalaza iz antičkog perioda - navode iz niškog Zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Područje centralnog Balkana

STARČEVAČKA je srednjoneolitska kultura koja se rasprostirala na centralnom Balkanu tokom 4. i 5. milenijuma pre nove ere. Ime je dobila po lokalitetu Starčevo, naselju grada Pančeva. Nastala je na mestima gde je ranije postojala mezolitska kultura Lepenskog vira, ali ne nastavlja u potpunosti njenu tradiciju u antropološkom i kulturološkom smislu. Starčevačka kultura donosi početke stalnog naseljavanja stanovništva i poljoprivrede (gajenje pšenice, ječma i prosa) i uzgajanja stoke (ovce, koze i goveda), dok su lov i ribolov manje zastupljeni.

Starčevačka kultura, kako pojašnjavaju stručnjaci, razvijala se na prostoru centralnog Balkana i donje Panonije i predstavlja jednu od najranijih zemljoradničkih zajednica u ovom delu Evrope, prethodeći poznatijoj vinčanskoj kulturi. Upravo zato su grobovi pronađeni u Novoselu od posebnog značaja jer ne samo da su najstariji u Nišu, već su i najjužnije do sada zabeleženi grobovi starčevačke kulture, čime se menja dosadašnja slika o njenom rasprostiranju.

- Starčevački grobovi na lokalitetu Novosel predstavljaju najstarije materijalne dokaze sahranjivanja u prošlosti Niša - ističu iz Zavoda.

Foto: Фото: Завод за заштиту споменика Ниш

POGLEDAJ GALERIJU

Kada se, kako objašnjavaju, ovi nalazi povežu sa ranije otkrivenim rondelom iz eneolita na Orničju, kao i sa naseljem iz istog perioda na Novoselu koje se vezuje za kulturu Salkuca - Černavoda III, postaje jasno da je reč o jednom od najvažnijih arheoloških istraživanja u novijoj istoriji Niša. Ova otkrića ne samo da obogaćuju naučna saznanja, već i potvrđuju da se život na prostoru današnjeg Niša odvija u kontinuitetu najmanje osam milenijuma.

- Arheološka otkrića na trasi Železničke obilaznice oko Niša potvrđuju da se na prostoru ovog grada i njegove okoline život odvija u kontinuitetu bar poslednjih 8.000 godina, u različitim arheološkim i istorijskim razdobljima - objašnjavaju iz Zavoda.

Zahtevno, ali rezultati izuzetni

ISTRAŽIVANjA su sprovedena u izuzetno zahtevnim uslovima, ali i u obimu kakav se, kako su tada rekli u niškom Zavodu za zaštitu spomenika kulture, retko beleži. Više od 25 arheologa radilo je na površini većoj od 17.000 kvadratnih metara, što ove radove svrstava među najveće koje je ovaj Zavod realizovao od svog osnivanja. Uprkos otežanim vremenskim i terenskim okolnostima, rezultati su već sada izuzetni.

Posle završetka istraživanja, kako je ranije objasnio arheolog Aleksandar Aleksić, sav arheološki materijal se detaljno dokumentuje, a potom uklanja, kako bi se omogućila izgradnja planirane infrastrukture bez trajnog gubitka dragocenih podataka o prošlosti. Na taj način se postiže ravnoteža između razvoja i očuvanja kulturnog nasleđa.

Preporučujemo

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Pratite vesti prema vašim interesovanjima

Novosti Google News
Tagovi

Pročitajte više

Komentari (0)

Ostavi komentar

Najnovije iz rubrike

Politika
Tenis
Fudbal
Haos u Mađarskoj: Otkazano više od 40 letova za Budimpeštu

Haos u Mađarskoj: Otkazano više od 40 letova za Budimpeštu