Srbija

PAMTE RAZARANJE I JOŠ BROJE ŽRTVE: Smederevo obeležilo 84 godine od velike eksplozije u Tvrđavi, 5. juna 1941. i pogibije na hiljade ljudi

Jelena Ilić

05. 06. 2025. u 19:26

TAČNO 14 sati i 14 minuta, pisak lokomotive i crkvena zvona i ovog 5. juna podsetili su na najveću tragediju u šest vekova dugoj istoriji Smedereva kada je, na ovaj dan, 1941, od posledica eksplozije nemačke muncije u Tvrđavi, stradalo više hiljada žitelja, a grad gotovo bio sravnjen sa zemljom.

ПАМТЕ РАЗАРАЊЕ И ЈОШ БРОЈЕ ЖРТВЕ: Смедерево обележило 84 године од велике експлозије у Тврђави, 5. јуна 1941. и погибије на хиљаде људи

Detonacije je tog četvrtka, na pijačni dan, bila toliko jaka, da je napravila krater dugačak 50 i dubok devet metara, a udarni talas kretao se brzinom od pet kilometara u sekundi i imao snagu od 10 miliona konjskih snaga - što je jačina atomskih bombi koje su, četiri godine kasnije, bačene na Hirošimu i Nagasaki.

Rizik

ZBOG velikog rizika usled neuslovnog čuvanja, samo sedam dana pre tragedije, visoki nemački oficiri naložili su zatvaranje skladišta u Smederevskoj tvrđavi. Vrhunac upozoravajućih vesti bio je 3. juna, kada se u 14 sati dogodila jedna manja eksplozija.

Samo dva dana kasnije, gotovo u isto vreme, dogodila se apokalipsa...

- U trenutku eksplozije, po nemačkim vojnim dokumentima, u Smederevskoj tvrđavi nalazile su se oko 374 tone trinitrotoluola u buradima, 2.800 tona municije svih vrsta, sa 172 tone eksploziva i baruta, kao i 425.000 detonatora - sabrao je, posle višegodišnjeg istraživanja, Miroslav Lazić, viši kustos istoričar Muzeja u Smederevu.

Na grad se sručilo najmanje 4.000 tona kamena iz zidina Tvrđave, a tadašnja Komisija za obnovu konstatovala je da je od 2.400 kuća samo je 25 ostalo neoštećeno. Do danas nije dokazan broj povređenih i poginulih, ali se veruje da ih je u gradu koji je na početku Drugog svetskog rata naseljavalo oko 11.000 ljudi bilo i do 4.500. Samo ovdašnja Gimnazija objavila je umrlicu sa imenima 41 poginulog maturanta, a smrtno je stradao i veći deo ansambla novosadskog Narodnog pozorišta...

Dokazi

U SMEDEREVSKOM Muzeju, povodom tužne godišnjice, pokazane su novootkrivene fotografije koje svedoče o razmerama katastrofe, a predavanje "5. jun 1941. - tragedija i memorijalizacija" održao je muzejski savetnik i istoričar Miroslav P. Lazić.

Danas o tragediji svedoče spomen-kosturnica na Starom groblju, sa imenima 485 žrtava, a venci su položeni na "Spomenik 5. juni". Ispred Istorijskog arhiva u Smederevu, do 15. juna, otvorena je izložba fotografija, sa isečcima iz domaće i svetske štampe, nazvana "Kad su časovnici stali".

Breakfast Buffet svakog dana od 10:00 do 12:30

ZAPRATI I REZERVIŠI SVOJE MESTO

Made with Flourish • Create a chart

Restoran Miya Galerija

Breakfast Buffet svakog dana od 10:00 do 12:30

ZAPRATI I REZERVIŠI SVOJE MESTO

Made with Flourish • Create a chart

10. 07. 2026. u 19:16

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Klikni na zvezdicu u gornjem desnom uglu i zaprati Novosti na Google News platformi

SUPRUGA GA DRŽALA 5 MINUTA ZA NOGE DA NE BI ISPAO Novi detalji drame državljanina Srbije na letu Rajanera

Nesreće

0 25

"SUPRUGA GA DRŽALA 5 MINUTA ZA NOGE DA NE BI ISPAO" Novi detalji drame državljanina Srbije na letu Rajanera

DRAMATIČNE trenutke doživeli su u petak ujutru putnici na letu kompanije Rajaner sa aerodroma „Makedonija“ u Solunu za Minhen, kada je pukao prozor, a vazdušna struja povukla jednog putnika napolje. On je u poslednjem trenutku spasen zahvaljujući supruzi, koja je sedela pored njega i zadržala ga, piše Prototema.

10. 07. 2026. u 12:18